Pendahuluan
Basa Madura enggi paneka sala settong bhasa daerah se kaya tor ngandung nilai budaya se luhur. Sala settong aspek penting e dalem basa Madura enggi paneka 'Ondhaggha Bhasa'. Ondhaggha basa paneka tata krama otaba sopan santun e dalem abhasa. Ngangguy ondhaggha basa se sae bisa madhateng hubungan se harmonis antaroreng.
Konsep Utama Ondhaggha Bhasa
Ondhaggha basa Madura bedaaghi basa manabi abeckak ka oreng se lebbi seppo, oreng se e hormadi, otaba oreng se derajaddha lebbi tenggi. Ondhaggha basa se sering e kaoladhi enggi paneka:
- Bhasa Engghi Enten: Basa se paling alos, biyasana eangguy manabi abeckak ka oreng se lebbi seppo otaba oreng se sanget e hormadi.
- Bhasa Engghi Enten Kasar: Basa engghi enten namong ngangghuy oca’ kasar sethithik, biyasana eangguy ka oreng se lebbi seppo namong akrab.
- Bhasa Madura Alos (Tengahan): Basa se lebbi sopan daripada basa kasar, biyasana eangguy ka oreng se saumuran otaba oreng se akrab.
- Bhasa Madura Kasar: Basa se eangguy ka reng se akrab sanget otaba manabi kebelet emosi.
Conto:
- Bhasa Engghi Enten: “Panjenengan badha ka’dinto?” (Apa Anda ada di sini?)
- Bhasa Madura Alos: “Ba’na badha e dinto?” (Kamu ada di sini?)
- Bhasa Madura Kasar: “Be’en badha e dinto?” (Kamu ada di sini?)
Analisis tor Penerapan Ondhaggha Bhasa
Ngangghuy ondhaggha basa se tepat madhateng dampak positif, contona:
- Ngerat hubungan sosial: Ngangguy basa se sopan bisa ngerat hubungan antaroreng tor madhateng rasa nyaman.
- Ngangkat derajadda aba’ dibi’: Ngangguy basa se sopan bisa ngebakderajadda aba’ dibi’ e arepanna oreng laen.
- Nyegah konflik: Ngangguy basa se sopan bisa nyegah kesalahpahaman se bisa madhateng konflik.
Manabi ta’ tepat e dalem ngangguy ondhaggha basa, bisa madhateng rasa ta’ nyaman, bahkan bisa madhateng konflik. Daddi, penting sanget kaangguy ngartos tor ngangguy ondhaggha basa kalaban tepat.
Rangkuman
Ondhaggha basa enggi paneka bagiyan penting e dalem budaya Madura. Kalaban ngartos tor ngangguy ondhaggha basa kalaban tepat, bisa ngerat hubungan sosial, ngangkat derajadda aba’ dibi’, tor nyegah konflik. Muga-moga kalaban nguri-uri ondhaggha basa, basa Madura tetep lestare tor bisa eangguy kalaban nyaman e sadajana lingkungan.