Kembali ke Katalog
SMP KELAS 8

Ngulik Carpon: Carita Pondok Pinuh Makna 😊📚

Pendahuluan: Wilujeng Enjing Barudak! 😊

Dinten ieu urang bade ngulik hiji rupa karya sastra anu populer pisan di tatar Sunda, nyaeta Carpon. Pasti hidep sering nguping atanapi maca carita pondok, pan? Tah, Carpon teh mangrupa akronim tina 'Carita Pondok', anu hartina sarua jeung carita pondok dina basa Indonesia. Ieu téh salah sahiji wangun carita rékaan (fiksi) anu miboga ukuran pondok tur eusina padet. Hayu urang diajar langkung jero ngeunaan Carpon sangkan urang leuwih resep maca jeung tiasa ngahargaan karya sastra Sunda!📚

Naon Ari Carpon Teh? (Penjelasan Inti)

Carpon mangrupa wangun prosa naratif fiksi anu panjangna kawatesan, biasana mah bisa dibaca dina sakali diuk. Beda jeung novel anu panjang tur loba galurna, carpon mah leuwih museur kana hiji kajadian atawa hiji masalah utama. Ieu sababaraha ciri utama Carpon:

  • Ukuran Pondok: Jumlah kecapna biasana antara 5.000 nepi ka 10.000 kecap.
  • Galur Basajan: Caritana henteu pajeulit tur biasana museur kana hiji puncak masalah.
  • Palaku Saeutik: Tokoh nu kalibet dina carita biasana teu loba, ngan sababaraha urang.
  • Latar Kawates: Tempat jeung waktu kajadianana biasana henteu rupa-rupa.
  • Eusina Padet: Sanajan pondok, eusi carpon tetep miboga amanat atawa pesen anu jero.

Unsur-unsur Carpon (Elemen Carpon)

Dina hiji carpon, aya sababaraha unsur anu ngawangun sangkan jadi carita anu lengkep:

  • Tema: Ide atawa gagasan utama anu jadi dasar carita. Contona: perjuangan, cinta, kasatiaan, jrrd.
  • Palaku (Tokoh): Saha waé anu kalibet dina carita, boh tokoh utama boh tokoh panambah.
  • Latar (Setting): Ngawengku latar waktu (iraha kajadianana), latar tempat (dimana kajadianana), jeung latar suasana (kumaha kaayaanana).
  • Galur (Plot): Runtuyan kajadian dina carita ti mimiti nepi ka ahir. Biasana ngawengku:bubuka (eksposisi), pasualan (komplikasi), puncak (klimaks), ngarengsekeun (resolusi), jeung panutup (koda).
  • Amanat: Pesen moral atawa pelajaran hirup anu hayang ditepikeun ku pangarang ka pamiarsa.
  • Puseur Sawangan (Point of View): Cara pangarang nyaritakeun carita. Bisa jadi 'jalma kahiji' (ngagunakeun kecap 'kuring' atawa 'urang') atawa 'jalma katilu' (ngagunakeun kecap 'manéhna' atawa 'aranjeunna').

Bédana Carpon jeung Dongéng atawa Novel

Sangkan hidep leuwih paham, hayu urang tingali bédana Carpon jeung wangun sastra séjén:

  • Carpon vs. Dongéng: Carpon biasana carita ngeunaan kahirupan nyata atawa hal-hal anu logis, sedengkeun dongéng mah sering ngandung unsur pamohalan (teu asup akal), mitos, atawa carita rahayat.
  • Carpon vs. Novel: Carpon leuwih pondok, galurna basajan, palaku saeutik, jeung museur kana hiji masalah. Novel mah panjang, galurna pajeulit, palaku loba, tur bisa ngagambarkeun sababaraha masalah sakaligus.

Contoh Penerapan Carpon

Lamun hidep maca hiji carpon, cobaan teangan unsur-unsur di luhur. Contona, dina carpon

Uji Pemahaman

#1
Dina Carpon 'Sangkuriang', unsur 'Galur' anu mana anu nuduhkeun bagian waktu atawa kaayaan carita saméméh konflik utami mucunghul?
#2
Aya Carpon anu nyaritakeun kahirupan saurang barudak anu indung bapana patutur-tutur ka pangumbaraan, ninggalkeun manéhna sorangan di lembur. Sanajan kitu, manéhna tetep rajin diajar jeung boga cita-cita luhur. Pesen moral (amanat) naon anu paling nonjol tina carita éta?
#3
Lamun pangarang dina carponna nyaritakeun hiji kajadian ku cara ngagunakeun kecap 'manéhna' atawa 'aranjeunna' sarta bisa nyaho eusi haté jeung pikiran sakabeh tokohna, puseur sawangan naon anu digunakeun ku pangarang?
#4
Carpon 'Di Panungtungan Peuting' ngagambarkeun suasana peuting anu jempling, hawa tiis nyocog kana tulang, sarta sora jangkrik anu patémbalan. Unsur naon anu paling nonjol digambarkeun ku kalimah di luhur?
#5
Nu mana di handap ieu anu mangrupa bédana carpon jeung novel tina segi pajeulitna galur?

Latihan Soal Lainnya?

Akses bank soal bahasa_sunda Kelas 8 lengkap.

Cari Soal