Pendahuluan: Apa èyartè'è Lalampahan (Drama) è Rowang Pènèkan?
Halo para siswa-siswi kelas 8 sè samangat! 😊 Dina arè panèka, bârèngngaghi bhulâ ngarèpè saèngghu sè menarik onggu, èngghi panèka "Lalampahan" otabâ sè èbhâsa Indonèsiana èsebbhut "Drama". Lalampahan panèka sala sèttong bhângon sènè sè nyarèta'agi carèta lewat cak-ocakan (dialog) tor polah lalakon (akting) sè èlakonè tokoh-tokoh è attas pangghung. Carèta èyatorèghi bân lalakon langsung, dhâddhi kitènga bisa ngoladi tor mènnya'i parasaan tokoh-tokoh sè lajhu!📚
Penjelasan Inti: Unsur-unsur tor Macem-macem Lalampahan
Kèra-kèra, ponapa kènè'na sè mènnya'agi sèttong lalampahan dhâddhi saè tor èyartè'è panjhân? Tèntona bânyak unsur sè musthi èyartè'è! Dhii' pènèka unsur-unsurna:
- Tokoh (Palakowan): Èngghi panèka orèng sè malakowaghi carèta. Bâburughânna tokoh dhâddhi sèttong kènci poko sè mènnya'agi carèta dhâddhi ghidup.
- Latar (Settèk): Èngghi panèka dhin-ondhinna carèta, nyangkop:
- Tempat: Dhimma carèta panèka lajhu. (Connyana: è sakola, è dhisa, è kaghungân rato)
- Waktu: Kapan carèta panèka lajhu. (Connyana: È sangghet malem, è bâkto èyabân, è jaman kalaban)
- Suasana: Bhâgâimana parasaan sè èyaghâbâyaghi è carèta. (Connyana: nèssa, ghumbhira, sèrrem)
- Alur (Jalan Carèta): Èngghi panèka rontoddhân kajhâdhian sè mènnya'agi carèta. Biyâsana mulai dhâri pangèwalan, puncak masalah, sampe' panyalèsèyan.
- Konflik (Pèrsènggungan): Èngghi panèka masalah otabâ pèrsènggungan antar tokoh otabâ tokoh bân dhin-ondhin sè mènnya'agi carèta dhâddhi labi menarik.
- Dialog (Cak-ocakan): Èngghi panèka cak-ocakan antar tokoh sè èyabângon. Dialog panèka sè ngaghungè paron poko kaangghuy nyampè'aghi informasè, karaktèr tokoh, tor mènnya'agi alur.
- Amanat (Pesan Moral): Èngghi panèka pesan sè èkabhukè' è lalampahan kaangghuy sè èyoladi.
Sèlènna unsur-unsur, lalampahan jugâ ngaghungè macem-macem: bâda Tragedi (carèta sè makèdhung), Komedi (carèta sè makènnya'), tor bâda jugâ sè mènnya'aghi gabungan dhâri kadhuanè otabâ sè èyatorèghi musik, sè èsebbhut Drama Musikal.
Contoh Penerapan: Lalampahan è Pangèllaan Bhudhâyâ Madura
È Madura, meskipun sèttong lalampahan bân dhagiyân sè modèrn bârghântong ka dhagiyân sènè, tètèlan lalampahan bisa ètemmo è bâburughân budhâyâ lokal. Connyana, carèta-carèta rakyat sè èyatorèghi sècèra langsung otabâ lèwat sènè pertunjukan sè èbhârèka'aghi, bâdâ unsur lalampahanna. Orèng sè nyarèta'aghi bisa dhâddhi tokoh sè lajhu malakowaghi kajhâdhian, èyèbbhâri bân cak-ocakan tor lakon. 😊 Intina, sènè mèrangaghi carèta panèka bânyak rabhângnga, tor lalampahan panèka sala sèttong rabhâng sè palèng kènè'!
Rangkuman: Ngartè'è Lalampahan Bân Ngabângon Kreativitas
Dhâddhi, lalampahan panèka sènè sè palèng ghidup, ajhâraghi kitènga ngoladi carèta dhâri sèttong sudut pandang sè laèn. Bân ngartè'è unsur-unsurna, kitènga bisa labi mènnya'i tor ngargai sèttong lalampahan, èdhina sè èyoladi è pangghung, è tivi, otabâ è film. Ajhâ lapa, kèlabân ngoladi lalampahan, kitènga jugâ bisa ngabângon kreativitas tor ngartè'è parasaan orèng laèn. Moga-moga materi panèka barmampaat onggu kaangghuy panjhân! Tetep samangat ngabârghi bhâsa tor budhâyâ Madura! 📚😊