Kembali ke Katalog
SMP KELAS 8

Mengenal Tembang Kinanthi: Tuntunan Urip Saka Sastra Jawa 😊📚

Halo bocah-bocah kelas 8 sing pinter lan semangat! 😊📚

Dina iki awake dhewe arep sinau babagan salah siji permata sastra Jawa sing endah banget, yaiku Tembang Kinanthi. Apa kuwi Tembang Kinanthi? Tembang Kinanthi iku salah siji saka 11 jinis tembang macapat. Tembang macapat dhewe minangka salah siji wujud puisi tradisional Jawa sing duwe paugeran utawa aturan tartamtu. Ayo disinaoni bareng supaya luwih paham!

Ciri Khas lan Paugeran Tembang Kinanthi

Tembang Kinanthi nduweni ciri khas dhewe sing gampang dieling-eling. Ciri-ciri iki diarani paugeran tembang, sing dumadi saka:

  • Guru Gatra: Cacahe larik (baris) ing saben pada (bait) ana 6 gatra.
  • Guru Wilangan: Cacahe wanda (suku kata) ing saben gatra ana 8 wanda.
  • Guru Lagu: Tibaning swara pungkasan (vokal terakhir) ing saben gatra runtutane yaiku u, i, a, i, a, i.

Tembung 'Kinanthi' dhewe asale saka tembung 'kanthi' utawa 'ginanthi' sing tegese nggandheng, nuntun, utawa mbimbing. Mula, Tembang Kinanthi iki asring dienggo menehi pitutur utawa tuntunan urip, kaya wong tuwa nggandheng anake supaya ora kesasar lan tansah lumaku ing dalan sing bener.

Tuladha Tembang Kinanthi lan Tegese

Coba gatekna tuladha Tembang Kinanthi ing ngisor iki, lan coba cocogake karo paugeran sing wis disinaoni:

Padha gulangen ing kalbu, (8u)
Ing sasmita amrih lantip, (8i)
Aja pijer mangan nendra, (8a)
Kaprawiran den kaesthi, (8i)
Pesunen sariranira, (8a)
Sudanen dhahar lan guling. (8i)

Tembang ing dhuwur iki ngemu teges pitutur supaya kita tansah nglatih batin lan pikiran (kalbu) supaya peka lan pinter (lantip) marang isyarat alam utawa urip. Kita ora mung seneng mangan lan turu (mangan nendra), nanging uga ngupaya dadi wong sing trampil, gagah, lan kuwat (kaprawiran). Kita kudu gelem prihatin (pesunen sariranira) kanthi ngurangi hawa nepsu lan males (sudanen dhahar lan guling), supaya bisa nggayuh urip kang luwih becik. 📚

Rangkuman Penting Bab Tembang Kinanthi

Nah, saka apa sing wis disinaoni, kita bisa nyimpulake yen Tembang Kinanthi iku tembang macapat sing nduweni ciri-ciri baku:

  • Cacahe gatra ing saben pada ana 6.
  • Cacahe wanda ing saben gatra ana 8.
  • Tibaning swara pungkasan (guru lagu) yaiku u, i, a, i, a, i.

Tembang iki nduweni makna tuntunan utawa pambimbingan, lan asring digunakake kanggo menehi pituduh lan piwulang marang sesama. Penting banget kanggo mangerteni lan nguri-uri budaya Jawa iki lho! Aja lali terus sinau lan latihan ya! Semangat! 💪

Uji Pemahaman

#1
Adhedhasar makna tembung 'kinanthi' dhewe, pitutur apa sing paling menonjol diwenehake dening Tembang Kinanthi?
#2
Ing sawijining dina, Toni nggawe tembang kanthi ciri-ciri: 6 gatra, saben gatra ana 8 wanda, lan tibaning swara pungkasan i, i, a, i, a, i. Adhedhasar ciri-ciri kasebut, apa tembang sing digawe Toni bisa diarani Tembang Kinanthi?
#3
Tembang Kinanthi duwe makna nggandheng utawa nuntun. Yen mangkono, ing kahanan kaya apa Tembang Kinanthi paling trep digunakake utawa ditembangake kanggo menehi piwulang sing efektif?
#4
Gatekna pratelan ing ngisor iki! (1) Guru gatrane ana 7 larik. (2) Saben larik ana 8 wanda. (3) Guru lagune u, i, a, i, a, i. (4) Ngemot pitutur bab katresnan marang bangsa. (5) Asring digunakake nalika upacara adat. Pratelan endi sing paling bener nggambarake paugeran baku Tembang Kinanthi?
#5
Wacanen pethikan Tembang Kinanthi iki: "Mangkana ngelmu kang nyata, Sanyatane mung weh resepi, Wiwitane mung ngenaki, Pungkasane gawe lara." (Ngelmu kang nyata = ilmu sejati; weh resepi = marahi seneng; ngenaki = nyenengake; gawe lara = marahi lara). Adhedhasar pethikan tembang ing dhuwur, nilai moral utawa pitutur apa sing bisa kita jupuk?

Latihan Soal Lainnya?

Akses bank soal bahasa_jawa Kelas 8 lengkap.

Cari Soal