Tembang Macapat Pangkur: Nguri-uri Budaya Jawi 😊📚

Pendahuluan

Sugeng enjang para siswa kelas 7! Dina iki kita bakal nyinau babagan salah sawijining kekayaan budaya Jawa sing adi luhung, yaiku Tembang Macapat. Khususe, kita bakal ngenali salah sawijining jenis tembang macapat sing unik lan kebak piwulang luhur, yaiku Tembang Macapat Pangkur. Siap sinau bareng?

Penjelasan Inti: Apa Kuwi Tembang Macapat Pangkur?

Tembang Macapat Pangkur iku salah siji saka sewelas jenis tembang macapat. Tembang iki nduweni watak kang gagah, nantang, greget, lan kadhangkala nuduhake rasa nesu utawa srei. Biasane, tembang Pangkur digunakake kanggo menehi pitutur utawa piwulang ngenani babagan kang ana gegayutane karo kadewasan, carane ngendhaleni hawa nepsu, lan persiapan kanggo urip kang luwih mulyo.

Ciri-ciri utawa paugeran Tembang Pangkur iku ana telu, yaiku:

• Guru Gatra: Cacahe larik (baris) saben sapada (bait) ana 7 gatra.
• Guru Wilangan lan Guru Lagu:
  • Gatra 1: 8-a
  • Gatra 2: 11-i
  • Gatra 3: 8-u
  • Gatra 4: 7-a
  • Gatra 5: 12-u
  • Gatra 6: 8-a
  • Gatra 7: 8-i
  Apa kuwi guru wilangan lan guru lagu? Guru wilangan yaiku cacahe wanda (suku kata) saben sagatra. Dene guru lagu yaiku tibaning swara (huruf vokal) ing pungkasan gatra.

Filosofi Tembang Pangkur

Saka jenenge "Pangkur" sing asalé saka tembung "mungkur" utawa "mingkur", tegesé ninggalake. Tembang iki nglambangake manungsa nalika wiwit ninggalake hawa nepsu donya, ninggalake kabeh kesenengan kang ala, lan wiwit nglakoni urip anyar sing luwih migunani kanthi laku prihatin lan ngudi kabecikan. Iki fase nalika manungsa wis diwasa lan mikirake urip kang luwih matang.

Contoh Penerapan Tembang Pangkur

Coba gatekna salah sawijining pada Tembang Pangkur iki:

Mingkar-mingkuring angkara,

Akarana karenan mardi siwi,

Sinawung resmining kidung,

Sinuba sinukartanan,

Mrih kretarta pakartining ngelmu luhung,

Kang tumrap neng tanah Jawa,

Agama ageming aji.

Artine gampangane: "Menghindari perbuatan angkara murka, karena senang mendidik anak, tersusun dalam indahnya kidung, dihias dan diperindah, agar berhasil pekerjaan ilmu luhur, yang ada di tanah Jawa, agama adalah pegangan hidup."

Saka pada iki, kita bisa ngerteni pesen supaya kita tansah ngedohi tumindak ala lan ngudi ilmu kang migunani, utamane ing babagan agama minangka dhasar urip.

Rangkuman

Dadi, Tembang Macapat Pangkur iku tembang kang nduweni paugeran 7 gatra kanthi guru wilangan lan guru lagu 8-a, 11-i, 8-u, 7-a, 12-u, 8-a, 8-i. Filosofine ngajak manungsa supaya ninggalake hawa nepsu ala lan nglakoni urip kang luwih becik. Muga-muga materi iki bisa nambah kawruhmu ya, para siswa. Tetep semangat nguri-uri budaya Jawa! 😊📚